kigpr-n1 kigpr-n2 kigpr-n3 kigpr-n4

Aktualności

Niedziela, 09 kwietnia 2017

Odpowiedź GIS na wniosek KIGPR

Szanowni Państwo.

W dniu 6 kwietnia Departament Żywności i Żywienia Głównego Inspektora Sanitarnego udzielił obszernej i merytorycznej odpowiedzi na  wniosek KIGPR  proponujący zmiany w  Rozporządzeniu Ministra Zdrowia  w sprawie naturalnych wód mineralnych , wód źródlanych i wód stołowych. (Ponieważ oryginał  pisma GIS jest w formacie pdf więc zaistniała potrzeba przekonwertorowania go na format docx , a to jak widomo powoduje błędy w tekstach. Starałem się je wszystkie zlokalizować ale z góry przepraszam gdyby się okazało ,że nie wszystkie zlokalizowałem)(St.Bizoń).

 GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY

 Departament Bezpieczeństwa Żywności i Żywienia

 GIS-BZ-PR-022-418/KA/16/2                                                            Warszawa, dnia 06 kwietnia 2017r. 
 
 
                                                                                         Pan
                                                                                         Stanisław Bizoń
                                                                                         Prezes Zarządu
                                                                                         Krajowa Izba Gospodarcza 
                                                                                         Przemysł Rozlewniczy
                                                                                         ul. Żurawia 32/34
                                                                                         00-515 Warszawa
 
        W odpowiedzi na pismo w którym przekazane zostały przez Krajową Izbę Gospodarczą „ Przemysł Rozlewniczy” propozycje zmian do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31  marca 2011 r.  w sprawie naturalnych  wód  mineralnych , wód źródlanych i wód  stołowych  ( Dz. U. Nr 85, poz. 466), Główny Inspektorat Sanitarny — Departament  Bezpieczeństwa Żywności i  Żywienia  po szczegółowej analizie i konsultacji z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego - Państwowym Zakładem Higieny uprzejmie przedstawia stanowisko odnośnie tych uwag.
 
        Na wstępie podkreślić należy, że rozporządzenie Ministra  Zdrowia wprowadza przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/54/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wydobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych (Dz. Urz. UE L 164 z 26.06.2009. str. 45). Dokonanie jakichkolwiek zmian w tym rozporządzeniu wykraczających poza zakres dyrektywy nie będzie możliwe. Ewentualne wprowadzenie zmian uzupełniających zapisy dyrektywy jest możliwe pod warunkiem, że nie są one sprzeczne z dyrektywą, a stanowią jej uzupełnienie jedynie gdy dyrektywa dopuszcza doregulowanie określonych obszarów w przepisach krajowych.
 
       Wprowadzenie takich zmian wiąże się z koniecznością notyfikacji tych przepisów do Komisji Europejskiej w celu uzyskania zgody Komisji oraz pozostałych państw członkowskich.
 
       Departament docenia inicjatywy podejmowane przez Krajową Izbę Gospodarczą  „Przemysł Rozlewniczy" poddające analizie obowiązujące przepisy krajowe w kontekście  praktyki i doświadczenia członków Izby. Krajowa Izba Gospodarcza „ Przemysł Rozlewniczy" od wielu lat współpracuje z Głównym Inspektoratem Sanitarnym w procesie tworzenia kolejnych rozporządzeń Ministra Zdrowia dotyczących naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych, a Inspektorat otwarty jest na tę merytoryczną współpracę. Niemniej jednak Departament przedstawia stanowisko odnośnie wszystkich zgłoszonych w piśmie uwag:
 
Ad. uwaga nr 1
Propozycja ograniczenia stosowania zapisu „zawiera żelazo Fe(ll)> I mg/l” tylko do wód wysokonasyconych CO2 nie może  zostać zaakceptowana. Dyrektywa 2009/54/WE wprowadza jednoznaczny zapis, że w oznakowaniu naturalnych wód mineralnych możliwe jest umieszczanie informacji „zawiera żelazo" pod warunkiem, że zawartość żelaza dwuwartościowego jest wyższa od 1 mg/l. Dyrektywa nie wprowadza ograniczenia do wód niegazowanych, nisko i średnionasyconych  CO2 . W załączniku nr 5 do ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia wymienione są składniki wyróżniające niektóre wody, ze wskazaniem ich minimalnych stężeń, które mają znaczenie dla oddziaływania na organizm człowieka. Żelazo jest jednym z tych składników ale tylko wówczas, gdy zachowana jest jego forma II- wartościowa (rozpuszczalna i przyswajalna). Taką formę żelaza można utrzymać stosując odpowiednie procedury w procesie rozlewania w tym ograniczenie dostępu tlenu i utrzymanie w wodzie dwutlenku węgla naturalnego pochodzenia, niekoniecznie w stopniu maksymalnym.
Ponadto podkreślić należy , że określenie „zawiera żelazo” zawarte w załączniku nr 5 jest kryterium klasyfikacji chemicznej i służy wyłączenie znakowaniu naturalnych wód mineralnych.
 
Ad. uwaga nr 2
Przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/54/WE  nie określają wymagań dotyczących pojemności butelek. Niemniej jednak naturalne wody mineralne nie powinny być rozlewane do opakowań > 5 l , gdyż wodę z tego typu pojemników wykorzystuje się głównie do przygotowywania napojów, często po gotowaniu. Zagotowanie wody zawsze łączy się z procesem wytrącania wapnia i magnezu oraz współwytrącania mikroelementów czyli znaczącą zmianą naturalnych właściwości wody tak istotnych dla naturalnych wód mineralnych. Poza tym pojemniki te, po ich otwarciu nie są przechowywane w temperaturze zabezpieczającej przed namnażaniem się mikroflory (również pochodzenia zewnętrznego).
Dłuższy kontakt wody w pojemniku ze środowiskiem zewnętrznym przy wielokrotnym otwieraniu pojemnika moze  powodować zmiany charakterystycznych naturalnych właściwości chemiczno-fizycznych istotnych dla wody uznanej za naturalną wodę mineralną. Przedsiębiorca produkujący naturalne wody mineralne ma obowiązek zabezpieczenia wody w taki sposób,  aby zachowała swoją pierwotną czystość pod względem mikrobiologicznym i naturalny skład mineralny. Zgodnie z art. 14 i 17 rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności ( Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002,str.1 , Dz.Urz.UE  Polskie wydanie specjalne rozdz.15, t. 6 ,str.163), żywność znajdująca się w obrocie nie może być niebezpieczna dla zdrowia i życia człowieka, a odpowiedzialność za jej bezpieczeństwo ponosi przedsiębiorca. Departament w chwili obecnej nie planuje zmian przepisów i wprowadzenia ograniczenia, co do wielkości butelek do których rozlewane są naturalne wody mineralne i wody źródlane. Niemniej jednak sugerowana przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy  Zakład Higieny wielkość butelki powinna być traktowana jako zalecana.
 
Ad. 3
W odniesieniu do I rekomendacji art. 8 ust.3 dyrektywa 2009/54/WE dokładnie określa, że jeżeli na etykiecie lub napisach na pojemnikach, w których naturalne wody mineralne oferowane są do sprzedaży, zawierają określenie handlowe różne od nazwy źródła lub wydobywania, to określenie tego miejsca wydobywania lub nazwa źródła musi być naniesiona czcionką, której wysokość i szerokość stanowi co najmniej 1.5 wysokości i szerokości największej czcionki użytej w tym określeniu handlowym. W związku z powyższym nie jest możliwa zmiana ww. przepisu w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie  naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych , jako niezgodna z dyrektywą.
 
W odniesieniu do II rekomendacji zgodnie z § 7 ust, 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych , naturalna woda mineralna pochodząca z jednego otworu lub z zespołu otworów tworzących ujęcie może być rozlewana do opakowań i wprowadzana do obrotu tylko pod jedną nazwą handlową. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że producent nie może wprowadzać do obrotu dwóch naturalnych wód mineralnych wydobywanych z jednego ujęcia o 2 różnych nazwach handlowych.
 
Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z § 7 ust. 1  pkt 1  ww. rozporządzenia etykieta naturalnej wody mineralnej powinna zawierać nazwę handlową, która może odnosić się do nazwy miejsca  lub miejscowości  albo nazwy pochodnej tego miejsca lub tej miejscowości pod warunkiem,  ze odnoszą się do wody wydobywanej w tym  miejscu, miejscowości lub sąsiadującym rejonie. Powyższy przepis umożliwia stosowanie nazw miejscowości znajdujących się w sąsiadującym regionie. Rozszerzenie „w sąsiadującym regionie” zostało wpisane podczas uzgadniania treści obowiązującego rozporządzenia z podmiotami zewnętrznymi m.in. Krajową Izbą Gospodarczą „Przemysł Rozlewniczy". Zapis ten jest wynikiem konsensusu i nie budził dotąd wątpliwości ze strony podmiotów kontrolnych i samych przedsiębiorców. Jednakże podczas kolejnej nowelizacji rozporządzenia , zapis ten zostanie na wniosek Krajowej Izby Gospodarczej „Przemysł Rozlewniczy” ponownie przeanalizowany. Departament przeprowadzi również konsultację z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, bowiem Inspekcja Handlowa sprawdza w trakcie swoich kontroli ten element  oznakowania.
 
Ad. uwaga nr 4
Obowiązujący obecnie limit stężenia azotanów - 10 mg/l został wypracowany na etapie uzgadniania treści projektu obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia. W ustaleniach tych uczestniczył Narodowy Instytut Zdrowa Publicznego- Państwowy Zakład Higieny oraz Krajowa Izba Gospodarcza  „Przemysł Rozlewniczy”.  W chwili obecnej z punktu widzenia ochrony konsumentów brak jest racjonalnego uzasadnienie podwyższenia tego limitu. W pojedynczych przypadkach, gdy stwierdza się przekroczenie tego limitu,  należy ustalić pochodzenie azotanów wykonując: serię oznaczeń kontrolnych obejmujących również azotyny, amoniak w ciągu co najmniej 6-ciu miesięcy. Wyniki tych oznaczeń jak również ocena warunków hydrogeologicznych w strefach ochrony ujęcia pozwolą na ustalenie pochodzenia azotanów.

Ad. uwaga nr 5
Uwaga wskazana w rekomendacji dotycząca wprowadzenia terminu „opakowanie jednostkowe” nie ma merytorycznego uzasadnienia. Rozporządzenie z 1997 r. opierało się o inny stan prawny w którym funkcjonowało pojęcie „opakowanie jednostkowe”. W chwili obecnej pojęcie takie w przepisach prawnych nie funkcjonuje. Obecnie obowiązują przepisy rozporzadzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)  nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r, w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (...) (Dz.Urz. UE  L 304  z 21.11.2011 , str.18)  które wprowadza definicję „żywności opakowanej” która oznacza każdą pojedynczą sztukę przeznaczoną do prezentacji konsumentowi finalnemu i zakładom żywienia zbiorowego, składającą się ze środka spożywczego i opakowania w które został on zapakowany przed oferowaniem na sprzedaż, niezależnie od tego, czy takie opakowanie obejmuje dany środek spożywczy całkowicie czy też jedynie częściowo, ale w każdym razie w taki sposób, że zawartość nie może być zmieniona bez otwarcia lub zmiany opakowania. Powyższe przepisy są mają zastosowanie do wszystkich środków spożywczych, w tym do znakowania wód butelkowanych.
 
Ponadto Departament stanowczo podkreśla, że zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych naturalne wody mineralne powinny być oznakowane nazwą „naturalna woda mineralna”. W odniesieniu do wód stołowych zastosowanie ma § 14 ust. 1 ww. rozporządzenia, który mówi, że woda stołowa jest wprowadzana do obrotu pod nazwą „woda stołowa", która nie może być zastąpiona nazwą handlową (wymyśloną). Jeżeli woda stołowa jest oznakowana nazwą handlową (wymyśloną), to określenie „woda stołowa" jest zamieszczane w bezpośrednim sąsiedztwie tej nazwy, czcionką  której wysokość i szerokość stanowią co najmniej połowę wysokości i szerokości największej czcionki nazwy handlowej (wymyślonej). Natomiast w odniesieniu do wód źródlanych będą miały zastosowanie przepisy ogólne a mianowicie art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011  z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji  na temat żywności (... ) (Dz. Urz .UE L 304 z 21.11.2011, str. 18), który mówi, że oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta  w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, w tym jego charakteru  i  tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 określa też  dwie definicje: „nazwę zwyczajową " , która oznacza nazwę, która jest akceptowana jako nazwa środka spożywczego przez konsumentów w państwie członkowskim, w którym żywność ta jest sprzedawana, bez potrzeby jej dalszego wyjaśniania oraz „nazwę opisową”   oznaczającą nazwę zawierającą opis środka spożywczego, a w razie potrzeby również jego zastosowania, który jest wystarczająco jasny, aby umożliwić konsumentom poznanie rzeczywistego charakteru tego środka spożywczego i odróżnienie go od innych produktów, z którymi może zostać pomylony.
 
W związku z tym , sytuację która jest opisana w komentarzu do uwagi nr 5 należy uznać za niezgodną z obowiązującymi przepisami prawa. Oznakowanie musi zawierać informację dotyczącą nazwy rodzajowej wody. W związku z tym pominięcie na etykiecie takiej informacji jest niezgodne z przepisami i nie powinno mieć miejsca.  Ponadto podkreślić należy, że nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej dotyczy przede wszystkim etapu produkcji naturalnej wody mineralnej, wody źródlanej, wody stołowej, a w związku z tym nie może mieć miejsca sytuacja w której producent produkujący te wody, nie stosuje się do przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia zarówno w zakresie wymagań dotyczących bezpieczeństwa jak i znakowania. Łamanie przepisów i stosowanie nieuczciwych praktyk jest kontrolowane przez Inspekcję Handlową. O przypadkach takich nadużyć należy informować Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
 
W odniesieniu do II rekomendacji podkreślić należy, że tytuł rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych , wód źródlanych i wód  stołowych  jak również  § 1 tego rozporządzenia, dokładnie i jasno precyzują czego dotyczący ten akt prawny. Proponowany przez Izbę zapis dotyczący wód leczniczych i napojów ma charakter czysto informacyjny, a jego umieszczenie w rozporządzeniu byłoby niezgodne z zasadami pisania aktów prawnych.
 
Ponadto zgodnie z art. 40 ustawy dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2017 r., poz. 149 i poz. 60)- przepisy art. 33-39 tej ustawy (dotyczące naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych) nie mają zastosowania do wód leczniczych wykorzystywanych w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego w celach leczniczych określonych w przepisach ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 651 i 742) oraz wód leczniczych wprowadzanych do obrotu w opakowaniach na zasadach określonych przepisami prawa farmaceutycznego. Zgodnie z przepisami ww. ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, nadzór nad lecznictwem uzdrowiskowym sprawuje minister właściwy do spraw zdrowia i wojewoda.
Niejednokrotnie naturalna woda mineralna stanowi bazę do produkcji napojów, co jest podkreślane na etykietach takich produktów. W przypadku produkcji napojów na bazie naturalnej wody mineralnej zastosowanie przepisów ww. rozporządzenia dotyczyć będzie wyłącznie surowców.
 
Ad. uwaga nr 6
Przepisy prawa żywnościowego nie ustanawiają zamkniętego katalogu informacji, które mogą być zamieszczane w oznakowaniu środków spożywczych, w tym naturalnych wód mineralnych. Oznacza to, że oprócz treści i informacji obligatoryjnych, których zamieszczenie w oznakowaniu jest wymagane, oznakowanie może zawierać również inne, dodatkowe informacje o danym środku spożywczym. Jednakże przedsiębiorcy nie mają pełnej dowolności co do dodatkowych treści umieszczanych w oznakowaniu. Informacje te muszą spełniać ogólne wymagania określone w przepisach prawnych. W zakresie stopnia i pochodzenia dwutlenku węgla należy stosować przepis załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie naturalnych wód mineralnych , źródlanych i stołowych które są obligatoryjne. Natomiast umieszczanie na etykiecie sformułowań  „woda lekko gazowana" bądź „woda silnie gazowana” należy traktować jako informacje dodatkowe i mogą być stosowane.
 
Podczas kolejnej nowelizacji rozporządzania Departament uwzględni uwagę Krajowej Izby Gospodarczej „Przemysł Rozlewniczy" i dokona uzupełnienia załącznika nr 4 poprzez umieszczenie proponowanych określeń.
 
Ad. uwaga nr 7
Zgodnie z przepisami rozporządzania Ministra Zdrowia w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych wodę określa się przez charakterystyczne, a nie dominujące składniki. W przepisach prawa żywnościowego nie istnieje pojęcie „dominujący' , które  jest pojęciem niedookreślonym. § 20 ust. 2 ww. rozporządzenia mówi, że dopuszczalne odchylenia zawartości charakterystycznych składników mogą wynosić nie więcej niż ± 20%. Oznacza to, że wyniki analizy fizykochemicznej charakterystycznych składników mogą różnić się od poprzednich o ± 20% dla poszczególnych składników mineralnych. W związku z powyższym Departament nie widzi uzasadnienia do doprecyzowania tego przepisu o słowo „dominujących”.
 
Ad. uwaga nr 8
Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 51 a  ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2017 r., poz. 149 i poz. 60)  woda źródlana jest wodą podziemną wydobywaną jednym  lub kilkoma otworami naturalnymi  lub wierconymi, pierwotnie czystą pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, nieróżniącą się właściwościami i składem mineralnym od wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi określonej w przepisach ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r. poz. 139 i 1893 oraz z 2016 r. poz. 1250). Definicja wody źródlanej określa, że jest ona pierwotnie czysta. Ponadto zgodnie z dyrektywą ma ona spełniać wymagania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Należy również podkreślić, że porównywanie wody źródlanej z wodą wodociągową jest nadinterpretacją i merytorycznym nadużyciem.
        Departament prosi o przyjęcie powyższych wyjaśnień, które były poprzedzone szczegółową analizą merytoryczną, w tym również obowiązującego stanu prawnego (nie ograniczając się jedynie do obszaru naturalnych wód mineralnych i wód źródlanych).
        Zdaniem Departamentu  widoczna jest konieczność przeglądu dyrektywy 2009/54 pod kątem dostosowania jej do obowiązujących metod produkcji i stosowanych praktyk m.in. w zakresie dotyczącym znakowania wód jedną nazwą handlową, w kontekście relacji rozlewnie - sieci handlowe. Przedstawiciel resortu zdrowia uczestniczący w posiedzeniu grupy roboczej dotyczącej naturalnych wód mineralnych, podczas kolejnego posiedzenia zgłosi propozycje przeprowadzenia przeglądu dyrektywy (recast dyrektywy). Potrzeba taka była już sygnalizowana na wcześniejszych posiedzeniach przez wiele państw członkowskich.Komisja Europejska nie podjęła dotychczas decyzji, co do rozpoczęcia prac nad zmianami.
        Niemniej jednak Departament uprzejmie informuje, że nie ma przeszkód, aby Krajowa Izba Gospodarcza „Przemysł Rozlewniczy” zgłosiła propozycje zmian dyrektywy do Komisji Europejskiej za pośrednictwem Europejskiej Federacji Wód Butelkowanych.
 
                                                                      Zastępca Dyrektora Departamentu
                                                                     Bezpieczeństwa Żywności i Żywienia
                                                                                      Monika Jarzębska
 
 

 

wróć do listy aktualności